CardioMed Uzbekistan

🫀 Dr.Behruz - Kardiolog va Exokardiograf. 🎓 Buxoro davlat tibbiyot institutining bitiruvchisi 2016-2024. 📍O'zbekiston_Buxoro🇺🇿Toshkent

View channel on YouTube

Switch Invidious Instance

Shorts

Posts

CardioMed Uzbekistan

Nega ACE ingibitorlari bilan sakubitrilni birga qo‘llash qat'iyan man etiladi?

11 months ago | [YT] | 0

View 0 replies

CardioMed Uzbekistan

🧬 Yurak -
#NATRIURETIKPEPTIDLAR :
ANP(Atrial natriuretik peptid) va BNP(Brain natriuretik peptid) tizimi.

❓ Nima uchun muhim?

ANP va BNP — bu yurak mushaklarining cho‘zilishi, bosimi yoki hajm yuklamasiga javoban ishlab chiqariladigan gormonlar. Ular suyuqlik muvozanati va qon bosimini regulyatsiya qiladi, shuningdek, yurak yetishmovchiligi va bo‘lmacha fibrillyatsiyasida muhim biomarkerlardir.

---

🔬 1. Sintez va manba:

Peptid Sintezlanish joyi Bosqichlar

ANP (Atrial natriuretik peptid)
Asosan O‘ng bo‘lmacha dan
pre-proANP → proANP → ANP (28 a.a.) + NT-proANP( qo'shimcha parchalinib MR-pro ANP ham hosil bo'ladi)

BNP (Brain natriuretik peptid)
Asosan Chap qorincha dan
(LV) pre-proBNP → proBNP → BNP (32 a.a.) + NT-proBNP(biomarker)

🧪 Yangi avlod biomarker:
MR-proANP – bu proANP ning barqaror markaziy fragmenti, diagnostik maqsadda ishlatiladi.

---

🧠 2. Fiziologik vazifalari:

🔹 ANP va BNP har ikkisi quyidagi ta’sirlarga ega:

1. 💧 Diurez va natriyurez:

Suyuqlik chiqarilishi ↑

Qon hajmi ↓

Preload ↓

2. 🩸 Vazodilatatsiya:

Tomirlar kengayadi

Afterload ↓

Qon bosimi ↓

3. ⛔ RAAS tizimini bostiradi:

Renin, angiotenzin II, aldosteron ↓

Tuz va suv ushlanishi ↓

4. 🧘 Simpatik tizimni ingibirlaydi:

Noradrenalin ↓ → yurak yuklamasi ↓

> BNP asosiy ta’sirini qorincha devori cho‘zilishiga, ANP esa bo‘lmacha hajm yuklamasiga nisbatan ko‘rsatadi.

---

📈 3.⏳ Yarimparchalanish va barqarorlik:
🔹 ANP
– Yarimparchalanish: 2–5 daqiqa
– Juda qisqa umrli
– Tezda parchalanadi → faqat o‘z vaqtida ajralganini aniqlash mumkin
– Diagnostikada kam ishlatiladi
🔹 BNP
– Yarimparchalanish: ~20 daqiqa
– Biologik faol, lekin barqaror emas
– Neprilizin orqali parchalanadi → sakubitril fonida darajasi oshib ketishi mumkin
– Diagnostik qiymati bor, lekin monitoringda ehtiyot bo‘lish kerak
🔹 NT-proBNP
– Yarimparchalanish: 60–120 daqiqa
– Biologik ta’sirga ega emas, lekin eng barqaror biomarker
– Neprilizin bilan parchalanmaydi → sakubitril davosida ishonchli
– Yurak yetishmovchiligi monitoringida afzal tanlov
🔹 MR-proANP
– Yarimparchalanish: ~60 daqiqa
– ANP ning markaziy fragmenti
– Biologik ta’sirga ega emas, lekin plazmada barqaror
– Bo‘lmacha bosim yuklamasini baholash uchun foydali

🔍 NT-proBNP va MR-proANP — faqat diagnostik markerlar (biologik faol emas),
BNP va ANP esa — faol gormonlar.

---

💡 4. Neprilizin va Sakubitril roli:

🔬 Neprilizin — bu ferment bo‘lib:

BNP, ANP, bradikinin kabi foydali peptidlarni parchalaydi.

Natijada ularning gormonal ta’siri pasayadi.

💊 Sakubitril — bu neprilizin ingibitori bo‘lib:

BNP, ANP va boshqa peptidlarning parchalanishini to‘xtatadi

Valsartan bilan birga ishlatiladi → ARNI terapiya

Natriyurez, diurez, bosim pasayishi va RAAS susayishi orqali yurakka yukni kamaytiradi

> Sakubitril bilan davo olayotgan bemorlarda NT-proBNP barqaror qoladi, chunki u neprilizin orqali parchalanmaydi.

---

🧪 5. Diagnostik ahamiyati:

🧪 Diagnostik ahamiyati (to‘rt peptid bo‘yicha taqqoslama):

🔹 BNP (Brain Natriuretik Peptid)
– Yurak yetishmovchiligi(Qorinchalar yetishmovchiligi hisobiga-chunki yurak qorinchalari muskullarida sintezlanadi): Ha, diagnostik qiymati bor
– Bo‘lmacha fibrillyatsiyasi (AF): Darajasi ortadi, lekin unchalik sezgir emas
– Buyrak yetishmovchiligi: Fiziologik darajada oshishi mumkin, e’tiborli bo‘lish kerak
– Monitoring: Sakubitril/valsartan fonida darajasi oshadi → aniq baholash qiyin

🔹 NT-proBNP
– Yurak yetishmovchiligi: Juda sezgir va ishonchli marker
– AF: Darajasi ancha ortadi, ammo diagnostik mezonlar saqlanadi
– Buyrak yetishmovchiligi: Darajasi oshadi, lekin tendensiya kuzatish mumkin
– Monitoring: Sakubitrilga chidamli, davolash samaradorligini baholashda afzal

🔹 MR-proANP (Mid-Regional proANP)
– Yurak yetishmovchiligi: BNP o‘rnini bosuvchi barqaror muqobil
– AF: Juda sezgir marker, bo‘lmacha yuklamasini aniq aks ettiradi
– Buyrak yetishmovchiligi: Biroz oshadi, lekin diagnostik foydalilik saqlanadi
– Monitoring: Plazmada barqaror → terapiya kuzatuvida foydali

🔹 ANP
– Yurak yetishmovchiligi: Kam qo‘llaniladi, tez parchalanadi
– AF: Juda sezgir, darhol oshadi
– Buyrak yetishmovchiligi: Diagnostikada qo‘llanmaydi
– Monitoring: Parchalanish juda tez → monitoringda noqulay

---

📌 Kombinatsiyalangan yondashuv (masalan: NT-proBNP + MR-proANP) yurakdagi bosim + hajm yuklamasini kompleks baholashga yordam beradi.

---

🧾 6. Xulosa:

ANP — yurak bo‘lmachasi bosimi ortganda chiqadigan, tez va qisqa ta’sirli diuretik peptid.

BNP — yurak qorinchasining cho‘zilishi va stressiga javob beruvchi kuchli diuretik peptid

NT-proBNP — diagnostik va monitoringda gold standard hisoblanadi.

MR-proANP — barqaror, ayniqsa Atrial flutter yoki NYHA II-III sinf bemorlarda foydali marker.

Sakubitril/valsartan terapiyasi natriuretik tizimni kuchaytirish orqali yurak yetishmovchiligini boshqaradi.

Quyida #NT-proBNP (N-terminal pro B-type Natriuretik Peptid) darajalari haqida yoshga va klinik holatlarga qarab normal ko‘rsatkichlar keltirilgan:

---

✅ NT-proBNP normasi (pg/mL)

👶 Yosh / 👤 Holat 🔢 Normal daraja (pg/mL)

< 50 yosh < 125
≥ 50 yosh < 450
≥ 75 yosh < 900
💓 Yurak yetishmovchiligi bo‘lsa > 450 (yoshga qarab)
🏥 O‘tkir yurak yetishmovchiligi > 1800

---

📌 Izoh:

NT-proBNP yurak mushagining cho'zilishi (stretch) ortganda ko‘payadi.

Yurak yetishmovchiligi, o‘tkir koronar sindrom, o‘pka emboliyasi, buyrak yetishmovchiligi va boshqa holatlarda oshishi mumkin.

Shuningdek, yosh oshishi bilan fiziologik tarzda NT-proBNP darajasi biroz ko‘tariladi.

---

⚠️ Past daraja nimani anglatadi?

Yurak yetishmovchiligi ehtimoli juda past

Yuqori aniqlikda istisno qilish uchun foydali test

---

📚 Foydalanilgan manbalar:

ESC HF Guidelines 2021

Maisel A. et al., J Am Coll Cardiol, 2002

Januzzi JL et al., Eur Heart J, 2021

Troughton RW, et al., Lancet, 2014

Clerico A, Clin Chem Lab Med, 2012

t.me/kardiokasalliklar