นิตยสารสาระวิทย์

“#นาคาไททัน” ไดโนเสาร์ไทยพันธุ์ใหม่ ยักษ์ใหญ่แห่งอาเซียน
เรื่องโดย วงศ์เวชช เชาวน์ชูเวชช

ถ้าพูดถึงไดโนเสาร์แล้ว เราคงจะนึกถึงกลุ่มของสัตว์ดึกดำบรรพ์ที่มีขนาดใหญ่มโหฬารอย่างไดโนเสาร์กลุ่มซอโรพอด (Sauropod) หรือไดโนเสาร์กินพืชคอยาวที่เคยเดินอยู่บนโลกเมื่อหลายร้อยล้านปีที่แล้ว โดยประเทศไทยของเราเมื่อประมาณ 200–110 ล้านปีก่อนก็เคยเป็นบ้านของยักษ์ใหญ่คอยาวด้วยเช่นกัน

มีการค้นพบซากดึกดำบรรพ์ของไดโนเสาร์กลุ่มซอโรพอดจากชั้นหินตะกอนมหายุคมีโซโซอิกทั้งในบริเวณภาคเหนือ ภาคใต้ ภาคตะวันออก และโดยเฉพาะภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรืออีสานบ้านเราที่พบไดโนเสาร์ซอโรพอดชนิดใหม่ของโลกอย่าง ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน (Phuwiangosaurus sirindhornae) อีสานโนซอรัส อรรถวิภัชน์ชิ (Isanosaurus attavipachi) รวมถึงไดโนเสาร์ซอโรพอดยักษ์สายพันธุ์ใหม่ล่าสุดของประเทศไทยอย่าง “นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส” (Nagatitan chaiyaphumensis)

ℹ️ อ่านต่อ www.nstda.or.th/sci2pub/nagatitan-chaiyaphumensis/

1 month ago | [YT] | 0

นิตยสารสาระวิทย์

#กบหงอน (Limnonectes gyldenstolpei)
เป็นกบป่าที่พบอาศัยในลำธารในป่า ตัวเต็มวัยจะมีติ่งเป็นก้อนขึ้นมาระหว่างตามีลักษณะคล้ายหงอน พบกระจายทางแถบภาคเหนือและภาคอีสานของประเทศ

1 month ago | [YT] | 1

นิตยสารสาระวิทย์

#เกาะฮอร์มุซ
Hormuz Island
มีฉายาว่า “เกาะสายรุ้งแห่งอิหร่าน” อยู่ใน #อ่าวเปอร์เซีย เป็น #โดมหินเกลือ (salt dome) ที่ดันตัวขึ้นสู่พื้นผิวโลก ภาพจากดาวเทียมแสดงโครงสร้างวงแหวนหลากสี ทั้งสีแดงจากแร่เหล็ก สีเทาจากหินภูเขาไฟและหินหลากชนิด สีน้ำตาลอ่อนจากตะกอนทราย ท่ามกลางภูมิประเทศร้อนแล้งนี้ ทางตอนเหนือกลับมีผืนป่าโกงกางสีเขียวขจีเป็นแหล่งอาศัยของสัตว์น้ำและนกอพยพ

2 months ago | [YT] | 0

นิตยสารสาระวิทย์

เปิดบ้านนวัตกรรมครั้งใหญ่แห่งปี Open House @NAC2026

ในยุคที่ #นวัตกรรม ไม่ใช่เพียงทางเลือก แต่คือกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและยกระดับขีดความสามารถของประเทศ การเปิดพื้นที่ให้ภาคธุรกิจและสังคมได้เข้าถึงองค์ความรู้ เทคโนโลยี และโครงสร้างพื้นฐานด้านวิทยาศาสตร์ จึงเป็นก้าวสำคัญของการพัฒนาและเติบโตอย่างยั่งยืน

ปีละครั้งกับโอกาสพิเศษ Open House @NAC2026 โดย #อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย (อวท.) ภายใต้สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (#สวทช.) ที่เปิดบ้านต้อนรับผู้ประกอบการ ภาคอุตสาหกรรม สตาร์ตอัป นักวิจัย และผู้สนใจ เข้าสู่โลกแห่งนวัตกรรมอย่างใกล้ชิด ผ่านการเยี่ยมชมศูนย์วิจัยและห้องปฏิบัติการระดับประเทศ พร้อมสัมผัสเทคโนโลยีล้ำสมัยที่พร้อมต่อยอดสู่การใช้งานเชิงพาณิชย์ โดยจัดขึ้นระหว่างวันที่ 27–28 เมษายน พ.ศ. 2569 ณ อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จังหวัดปทุมธานี

เวทีแห่งองค์ความรู้ สู่การเติบโตของธุรกิจ

กิจกรรม Open House เป็นส่วนหนึ่งของการประชุมวิชาการประจำปี สวทช. หรือ #NAC2026 (NSTDA Annual Conference 2026) ซึ่งจัดขึ้นเป็นครั้งที่ 21 ภายใต้แนวคิด “เศรษฐกิจยั่งยืนด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี” มุ่งเน้นการขับเคลื่อนประเทศสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ (Low-Carbon Economy) การสร้างห่วงโซ่อุปทานสีเขียว (Green Supply Chain) และการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืน

ภายในงานรวบรวมผลงานวิจัย เทคโนโลยี และนวัตกรรมจากเครือข่าย สวทช. และพันธมิตรชั้นนำทั่วประเทศ ถือเป็นอีกหนึ่งแพลตฟอร์มเชิงนโยบายและธุรกิจที่เชื่อมโยงงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์จริง

เปิดประสบการณ์จริงผ่าน 5 กลุ่มนวัตกรรม 14 เส้นทาง

กิจกรรม Open House ในปีนี้ออกแบบให้เป็นมากกว่าการเยี่ยมชม ด้วยการเปิดมุมมองใหม่ให้แก่ผู้เข้าร่วมผ่าน 14 เส้นทางการเรียนรู้ที่ครอบคลุม 5 กลุ่มนวัตกรรม ได้แก่

• นวัตกรรมเกษตรฟื้นฟูและอาหารแห่งอนาคต
• พลังงานไร้คาร์บอนและโซลูชันการกักเก็บ
• อุตสาหกรรมอัจฉริยะคาร์บอนต่ำ
• บริการโครงสร้างพื้นฐานด้านคุณภาพ (NQI) และ Net Zero
• เศรษฐกิจหมุนเวียนและการเปลี่ยนขยะเป็นทรัพยากร

ผู้เข้าร่วมสามารถเลือกเส้นทางได้ตามความสนใจ และวางแผนการเข้าชมได้มากกว่า 1 เส้นทาง เพื่อให้สอดคล้องกับเป้าหมายทางธุรกิจหรือสายงานที่เกี่ยวข้อง

ℹ️ สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม
อีเมล ikd-kas@nstda.or.th
โทรศัพท์ 08 1710 3831 (ชัยนันท์)
www.nstda.or.th/nac/2026/open-house/

2 months ago | [YT] | 0

นิตยสารสาระวิทย์

เตือนภัย "#โรคไข้ดิน" ลุยน้ำ-ลุยโคลน ต้องระวัง โดยเฉพาะ "เกษตรกรและผู้ป่วยเบาหวาน" ที่เป็นกลุ่มเสี่ยงสูง

"โรคไข้ดิน" หรือ #โรคเมลิออยโดสิส (#Melioidosis) คือ โรคติดเชื้อร้ายแรงที่แฝงมากับดินและน้ำ พบระบาดมากในช่วงหน้าฝน อันตรายถึงชีวิตหากรักษาไม่ทันท่วงที ปีนี้พบผู้ป่วยในไทยแล้วมากกว่า 700 ราย และเสียชีวิตแล้วไม่ต่ำกว่า 20 ราย

"#เกษตรกร-#ผู้ป่วยเบาหวาน" จัดเป็น #กลุ่มเสี่ยงสูง มีโอกาสได้รับเชื้อเข้าสู่ร่างกายได้ง่ายกว่าคนทั่วไป แค่มีแผลเล็กน้อยแล้วไปสัมผัสหน้าดินหรือน้ำขัง ก็อาจเสี่ยงติดเชื้อโรคไข้ดินได้โดยไม่รู้ตัว

ℹ️ ขอบคุณข้อมูล : ดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา ไบโอเทค สวทช.
www.facebook.com/photo/?fbid=1654570343069838

2 months ago | [YT] | 0

นิตยสารสาระวิทย์

#นกตะกรุม
Leptoptilos javanicus

เป็นนกที่อาศัยหากินบริเวณชายน้ำ มีขนาดตัวใหญ่มาก บริเวณหัวและคอมีขนแต่เพียงเล็กน้อย ขนแต่ละเส้นจะขึ้นห่าง ๆ กัน ดูคล้ายนกหัวล้าน พบกินซากสัตว์ที่เป็นปลา กบ เขียด และสัตว์เลื้อยคลาน เป็นนกประจำถิ่นของไทย แต่มีบางส่วนที่อพยพมาสมทบในช่วงฤดูหนาว อดีตเคยพบชุกชุมตามพื้นที่ธรรมชาติของประเทศไทย ปัจจุบันพบเห็นได้ยาก

2 months ago | [YT] | 0

นิตยสารสาระวิทย์

#นิตยสารสาระวิทย์ โดย สวทช. ฉบับที่ 154 เดือนมกราคม 2569

นิตยสารสาระวิทย์ ฉบับที่ 154 เดือนมกราคม 2569 จัดทำโดย สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เพื่อเผยแพร่ความรู้และข่าวสารด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่เข้าใจง่ายสำหรับประชาชนทั่วไป

Cover Story ประจำฉบับนี้ เราขอนำเสนอเรื่องราว “ถอดรหัสชีววิทยาปีมะเมีย: ม้า ปะทะ คน” ที่จะพาเราไปสำรวจความมหัศจรรย์ทางวิวัฒนาการผ่านการเปรียบเทียบระหว่าง Equus caballus (ม้า) และ Homo sapiens (มนุษย์)

เราจะได้พบกับคำตอบทางชีววิทยาที่น่าทึ่ง ไม่ว่าจะเป็นคำถามที่ว่า ใครกันแน่คือ “ยอดนักวิ่ง” ตัวจริง? ระหว่างม้าที่เป็นเครื่องยนต์เบนซินแห่งการระเบิดความเร็ว กับมนุษย์ที่เป็นเครื่องยนต์ดีเซลจอมอึด ไปจนถึงความลับของดวงตาที่ทำให้ม้ามองเห็นโลกเกือบ 360 องศาแต่กลับตกใจง่าย และไขข้อข้องใจที่ว่าทำไมม้าถึง “อ้วกไม่ได้” หรือความสามารถพิเศษอย่างระบบ “Stay Apparatus” ที่ทำให้พวกมันยืนหลับได้โดยไม่ล้ม

นอกจากเรื่องราวเข้มข้นจากปกแล้ว ภายในเล่มเรายังได้คัดสรรคอลัมน์สาระน่ารู้ เทคโนโลยีอัปเดต และงานวิจัยที่น่าสนใจจาก สวทช. มามอบให้ผู้อ่านอย่างครบครันเช่นเคย

ดาวน์โหลดฟรี
www.facebook.com/SarawitNSTDA

5 months ago | [YT] | 0

นิตยสารสาระวิทย์

“จุลินทรีย์ในลำไส้” ผลิต “สารแห่งความสุข” ได้ ความหวังใหม่รักษา #โรคลำไส้แปรปรวน

หลายคนอาจเคยได้ยินว่า “ลำไส้คือสมองที่สอง” ของร่างกาย เพราะลำไส้เป็นแหล่งผลิตสารสื่อประสาทสำคัญอย่าง “เซโรโทนิน” (serotonin) หรือสารแห่งความสุขมากถึงร้อยละ 95 ของปริมาณทั้งหมดในร่างกายเรา

เซโรโทนินไม่ได้มีบทบาทแค่ควบคุมอารมณ์และความรู้สึกสุขสงบเท่านั้น แต่ยังเป็นหัวใจสำคัญในการควบคุมการทำงานของระบบทางเดินอาหาร ตั้งแต่การบีบตัวของลำไส้ไปจนถึงการรับรู้ความรู้สึกต่าง ๆ ในช่องท้อง ในขณะเดียวกันนักวิทยาศาสตร์ก็ได้ค้นพบว่าร่างกายของเราเป็นบ้านของ “จุลินทรีย์ในลำไส้” (gut microbiota) ซึ่งมีบทบาทอย่างยิ่งต่อสุขภาพโดยรวมของเรา

สิ่งนี้จึงนำไปสู่คำถามที่น่าสนใจว่า หากเซโรโทนินส่วนใหญ่สร้างขึ้นในลำไส้ที่เต็มไปด้วยจุลินทรีย์ เป็นไปได้หรือไม่ที่จุลินทรีย์เหล่านี้จะมีส่วนร่วมในการผลิตเซโรโทนินโดยตรง และหากเป็นเช่นนั้นจริง เซโรโทนินที่จุลินทรีย์สร้างขึ้นจะส่งผลต่อร่างกายของเราอย่างไร

คณะนักวิจัยในสวีเดนและเดนมาร์กต้องการค้นหาคำตอบนี้ โดยตั้งสมมติฐานว่า จุลินทรีย์บางชนิดในลำไส้ของมนุษย์สังเคราะห์เซโรโทนินได้เอง และเซโรโทนินที่จุลินทรีย์เหล่านี้สร้างขึ้นอาจมีฤทธิ์ทางชีวภาพมากพอที่จะส่งผลต่อการทำงานของระบบประสาทในลำไส้และการเคลื่อนไหวของลำไส้ได้โดยตรง โดยไม่ต้องพึ่งพากระบวนการของร่างกายเจ้าบ้านเพียงอย่างเดียว

อ่านต่อ
www.nstda.or.th/sci2pub/a-new-hope-for-treating-ir…

6 months ago | [YT] | 0

นิตยสารสาระวิทย์

5 เทรนด์สำคัญของการสื่อสารวิทยาศาสตร์ยุคใหม่
อ๋อ มันเป็นอย่างนี้นี่เอง by อาจารย์เจษฎ์

#การสื่อสารวิทยาศาสตร์ ในปัจจุบันไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในห้องเรียนหรือสิ่งพิมพ์อีกต่อไป แต่ได้ย้ายมาอยู่บนแพลตฟอร์มดิจิทัลอย่างเต็มตัวเพื่อเข้าถึงผู้คนได้กว้างขวางและน่าสนใจยิ่งขึ้น ลองมาดูกันว่าเทรนด์สำคัญของการสื่อสารวิทยาศาสตร์มีอะไรบ้าง

1. การสื่อสารในยุคดิจิทัล
นักสื่อสารวิทยาศาสตร์ยุคใหม่เน้นการสร้างเนื้อหาที่น่าสนใจและเข้าถึงง่ายผ่านสื่อออนไลน์ต่าง ๆ ได้แก่
• วิดีโอสั้น เนื้อหาบน TikTok, YouTube Shorts หรือ Instagram Reels ได้รับความนิยมสูง เพราะอธิบายหลักการทางวิทยาศาสตร์ที่ซับซ้อนให้เข้าใจง่ายและดึงดูดผู้ชมได้อย่างรวดเร็ว
• อินโฟกราฟิกและภาพเคลื่อนไหว การใช้ภาพ ไดอะแกรม หรือภาพแอนิเมชันช่วยสรุปข้อมูลที่ซับซ้อนให้กระชับและน่าสนใจ ทำให้ผู้ชมจดจำข้อมูลได้ง่าย
• พ็อดคาสต์และเสียง การสื่อสารด้วยเสียงทำให้เข้าถึงผู้ฟังได้ในขณะทำกิจกรรมอื่น และเปิดโอกาสให้มีการสนทนาในเชิงลึกกับผู้เชี่ยวชาญได้

2. การเชื่อมโยงกับชีวิตประจำวัน
เทรนด์สำคัญคือการทำให้คนทั่วไปเห็นว่า "วิทยาศาสตร์อยู่รอบตัวเรา" และเกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันอย่างใกล้ชิด การสร้างความเชื่อมโยงนี้ช่วยให้วิทยาศาสตร์ไม่ใช่เรื่องไกลตัวและน่าเบื่ออีกต่อไป ตัวอย่างเช่น การอธิบายหลักการทางฟิสิกส์ผ่านการทำอาหาร การเล่าเรื่องเบื้องหลังเทคโนโลยีในชีวิตประจำวัน เช่น สมาร์ตโฟน การเชื่อมโยงงานวิจัยกับปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อม เช่น การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ การใช้การเล่าเรื่อง (storytelling) เพื่อให้ผู้ฟังเข้าถึงเรื่องราวและเข้าใจประเด็นทางวิทยาศาสตร์ได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

3. การมีส่วนร่วมและการโต้ตอบ
การสื่อสารแบบทางเดียว (one-way communication) กำลังลดบทบาทลง และถูกแทนที่ด้วยการสื่อสารที่เน้นการมีส่วนร่วมและการโต้ตอบ (interactive communication) มากขึ้น
• กระตุ้นการตั้งคำถาม ผู้สื่อสารวิทยาศาสตร์จะชวนให้ผู้ชมตั้งคำถามและแลกเปลี่ยนความคิดเห็น
• ความน่าเชื่อถือ ในยุคที่ข้อมูลผิดพลาดแพร่กระจายได้ง่าย การสื่อสารจึงต้องเน้นการอ้างอิงแหล่งที่มาที่น่าเชื่อถือ และพูดคุยอย่างตรงไปตรงมาเกี่ยวกับข้อจำกัดของการวิจัย

4. บทบาทของผู้สื่อสารวิทยาศาสตร์ยุคใหม่
ทุกคนเป็นผู้สื่อสารวิทยาศาสตร์ได้ในยุคดิจิทัล ไม่จำเป็นต้องเป็นนักวิทยาศาสตร์เท่านั้น แต่ต้องมีความสามารถในการถ่ายทอดความรู้ที่เข้าใจง่ายและน่าสนใจ
• ผู้เชี่ยวชาญ นักวิจัยและผู้เชี่ยวชาญในสาขาต่าง ๆ เริ่มออกมาสื่อสารงานวิจัยของตนเองโดยตรงกับสาธารณะมากขึ้น
• เครื่องมือ AI ปัจจุบันมีการใช้เอไอเข้ามาช่วยในการเขียนบทความให้เข้าใจง่ายขึ้น การสร้างภาพประกอบหรือการสร้างวิดีโอเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการสื่อสาร
• การรับมือกับข้อมูลเท็จ ผู้สื่อสารวิทยาศาสตร์มีบทบาทสำคัญในการให้ข้อมูลที่ถูกต้องและน่าเชื่อถือ เพื่อต่อสู้กับข้อมูลบิดเบือนหรือข้อมูลเท็จ

5. ทิศทางในอนาคต
ในอนาคตเทรนด์การสื่อสารวิทยาศาสตร์จะยังคงมุ่งเน้นไปที่การใช้เทคโนโลยีใหม่ ๆ เพื่อสร้างประสบการณ์ที่น่าสนใจยิ่งขึ้น
• เทคโนโลยีความจริงเสริม (AR) และความจริงเสมือน (VR) จะเข้ามามีบทบาทในการนำเสนอข้อมูลเชิงลึกที่ยากจะเห็นในโลกจริง เช่น การจำลองระบบสุริยะ การทำงานของเซลล์มนุษย์
• บูรณาการกับเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) จะมีการใช้เอไอมากขึ้นเพื่อปรับแต่งเนื้อหาให้เหมาะสมกับความสนใจของผู้รับสารแต่ละคน และช่วยให้นักสื่อสารวิเคราะห์พฤติกรรมของผู้ชมเพื่อพัฒนาเนื้อหาได้ดียิ่งขึ้น

การสื่อสารวิทยาศาสตร์ยุคใหม่จึงไม่ใช่แค่การให้ความรู้ แต่เป็นการสร้างบทสนทนา สร้างแรงบันดาลใจ และส่งเสริมให้ผู้คนมีส่วนร่วมในกระบวนการทางวิทยาศาสตร์อย่างแท้จริง

#นิตยสารสาระวิทย์ #สาระวิทย์ #วิทยาศาสตร์ #เทคโนโลยี #นวัตกรรม #การสื่อสารวิทยาศาสตร์

9 months ago | [YT] | 2

นิตยสารสาระวิทย์

#นิตยสารสาระวิทย์ โดย สวทช. ฉบับที่ 150 เดือนกันยายน 2568

⚛ เรื่องจากปก
10 เทคโนโลยีที่น่าจับตามอง พ.ศ. 2568


ดาวน์โหลดฟรี!
www.facebook.com/SarawitNSTDA

9 months ago | [YT] | 0