Bhikshu Vimalo Official Channel (Vimalopadesh)

🍁 होस - स्मृति - जागृत 🍁

पाइलै पिच्छे होस राख्दै हिड्नु मित्र!
यहाँ काँडा बिछ्याउनेहरूको कमि छैन।

हरेक पाइलामा स्मृति राख्दै अघि बढ्नु मित्र। लोभ रूपी काँडा, द्वेष रूपी खाल्डो, मोह रूपी अन्धकार फैलाउने मारहरूको कमि छैन।

पाइला स्मृतिको, बाटो सत्यको,
गन्तव्य मुक्तिको, प्राप्ति शान्त स्वरूप।
जीवन शुन्य, जीवन धन्य।

🍁 साधु साधु साधु 🍁

मिति: २०८३ जेठ १० गते सोमबार
समय: बिहान ५:०० बजे प्रभातकालीन
स्थान: श्री सिद्धिमंगल बुद्ध बिहार सिद्धिपुर

3 days ago | [YT] | 27

Bhikshu Vimalo Official Channel (Vimalopadesh)

५१. श्रावस्ती– छत्तपाणि

श्रावस्तीको जेतवन विहारमा बसिरहनुभएको समयमा भगवान बुद्धले छत्तपाणि नामक एक उपासक तथा कोसलराज प्रसेनजित्का दुई रानीहरूलाई आधार बनाएर यी गाथाहरू देशना गर्नुभयो।

५१. यथापि रुचिरं पुप्फं–वण्णवन्तं अगन्धकं ।
एवं सुभासिता वाचा–अफला होति अकुब्बतो ।।८।।
५१. जस्तो बास नआएको फूल राम्रो भएता पनि निष्फल हुन्छ, त्यस्तै क्रियाहीन कुरा पनि निष्फल हुन्छ ।।८।।

५२. यथा‘पि रुचिरं पुप्फं–वण्णवन्तं सुगन्धकं ।
एवं सुभासिता वाचा–सफला होति सकुब्बतो ।।९।।
५२. सुगन्ध भएको राम्रो फूलको कदर भए झैं क्रियायुक्त कुरा सफल हुन्छ ।।९।।

श्रावस्तीमा छत्तपाणि नामका एक उपासक बस्दथे। उनी त्रिपिटकमा निपुण थिए र सकृदागामी फल प्राप्त गरिसकेका आर्य श्रावक थिए। एकदिन प्रातःकाल उपोसथ व्रत पालना गर्दै उनी भगवान बुद्धलाई दर्शन गर्न जेतवन विहार पुगे। सकृदागामी फल प्राप्त गरेका आर्यजनहरू आफ्नो पूर्व अभ्यासका कारण अलग्गै उपोसथ नियम लिनु पर्दैनथ्यो। उनीहरू मार्गफलको प्रभावले नै ब्रह्मचर्य जीवन बिताउँथे र दिनमा एकपटक मात्र भोजन गर्थे। त्यसैले भगवान बुद्धले पनि भन्नुभएको थियो— “महानुभाव घटीकार कुम्हार दिनमा एकपटक भोजन गर्छ, ब्रह्मचर्य पालन गर्छ, शीलवान र सरल छ।”

छत्तपाणि पनि त्यसैगरी एकभक्त भोजन गर्दै धर्मश्रवण गर्न भगवानको सामुन्ने बसे। त्यही बेला कोसलराज प्रसेनजित पनि बुद्धलाई दर्शन गर्न आए। राजा आएको देखेर छत्तपाणिले विचार गरे— “के म उठूँ कि नउठूँ?” अनि उनले मनमा निष्कर्ष निकाले— “म अहिले स्वयं बुद्धको सामुन्ने बसेको छु। यस्तो अवस्थामा एक प्रदेशका राजालाई देखेर उठ्नु बुद्धप्रति अनादर हुनेछ। यदि राजा रिसाए पनि म उठ्दिनँ।” त्यसैले उनी उठेनन्।

राजा प्रसेनजितले यो देखेर मनमा क्रोध गरे, तर बुद्धलाई नमस्कार गरी एकातिर बसे। बुद्धले राजाको मनस्थिति बुझ्नुभयो र भन्नुभयो— “महानुभाव राजन्, यो छत्तपाणि बुद्धिमान व्यक्ति हुन्। यी धर्मज्ञ छन्, त्रिपिटकमा निपुण छन्, सुख-दुःख दुवै अवस्थामा सन्तुष्ट रहन्छन्।” बुद्धको यस्तो प्रशंसा सुनेपछि राजाको क्रोध शान्त भयो।

केही दिनपछि राजा भोजन गरेर दरबारको माथिल्लो तलामा उभिएका थिए। त्यतिबेला छत्तपाणि दरबारको आँगन हुँदै छाता र जुत्ता लगाएर हिँडिरहेका थिए। राजाले उनलाई बोलाउन लगाए। बोलावट सुनेपछि छत्तपाणिले छाता र जुत्ता हटाए, राजासामु आए, प्रणाम गरे र एकातिर उभिए।

राजाले सोधे— “उपासक, किन छाता र जुत्ता हटायौ?”
छत्तपाणिले उत्तर दिए— “महाराजले बोलाउनुभयो भन्ने सुनेपछि सम्मानस्वरूप हटाएँ।”
राजाले फेरि सोधे— “त्यसो भए तिमीलाई म राजा हुँ भन्ने थाहा रहेछ?”
“मलाई सधैं थाहा थियो।”
“यदि थाहा थियो भने बुद्धको सामुन्ने बस्दा मलाई देखेर किन उठेनौ?”
छत्तपाणिले भने— “म बुद्धको सामुन्ने बसेको थिएँ। त्यस्तो अवस्थामा एउटा प्रदेशका राजालाई देखेर उठ्नु बुद्धप्रति अनादर हुन्थ्यो। त्यसैले उठिनँ।”

राजाले भने— “ठीक छ, त्यो कुरा त्यत्तिकै रहोस्। सुनेको छु, तिमी इहलोक र परलोकको ज्ञानमा निपुण छौ, त्रिपिटक जान्दछौ। त्यसैले हाम्रा रानीहरूलाई धर्म सुनाइदेऊ।”
छत्तपाणिले उत्तर दिए— “महाराज, त्यो मेरो काम होइन। गृहस्थले भिक्षुको कर्तव्य गर्नु उचित हुँदैन। कुनै भिक्षुलाई बोलाउनुहोस्।”

त्यसपछि राजाले बुद्धसमक्ष निवेदन पठाए— “भगवन्, मेरी रानीहरू मल्लिका र वासभखत्तिया धर्म सिक्न चाहन्छन्। कृपया भिक्षुहरू पठाइदिनुहोस्।” बुद्ध स्वयं नियमित जान सम्भव नभएकाले भिक्षु आनन्दलाई पठाउनुभयो। भदन्त आनन्द नियमित रूपमा गएर रानीहरूलाई धर्म देशना गर्न थाले।

दुई रानीमध्ये रानी मल्लिकाले धर्म ध्यानपूर्वक सिकिन्, अभ्यास गरिन् र राम्रोसँग बुझिन्। तर वासभखत्तियाले न त राम्रोसँग सिकिन्, न अभ्यास गरिन्, न धर्मको गहिरो अर्थ बुझ्न सकिन्।

एकदिन बुद्धले आनन्दलाई सोध्नुभयो— “आनन्द, ती रानीहरूले धर्म राम्रोसँग सिकिरहेका छन्?”
आनन्दले उत्तर दिए— “भगवन्, मल्लिकाले राम्ररी सिकेकी छन्, अभ्यास पनि गर्छिन् र अर्थ बुझ्छिन्। तर वासभखत्तियाले राम्रोसँग सिकेकी छैनन्, अभ्यास पनि गर्दिनन् र बुझ्न पनि सक्दिनन्।”

त्यसपछि भगवान बुद्धले भन्नुभयो—

“जसरी राम्रो रंग भएको तर सुगन्ध नभएको फूल निष्फल हुन्छ, त्यसैगरी धर्मका मीठा वचन बोलेर पनि आचरण नगर्ने व्यक्तिको वचन निष्फल हुन्छ। तर जसरी सुन्दर र सुगन्धित फूल उपयोगी हुन्छ, त्यसैगरी धर्म बोलेर त्यसलाई आचरणमा उतार्ने व्यक्तिको वचन फलदायी र सम्मानित हुन्छ।”

५१. श्रावस्ती– छत्तपाणि
यथापि रुचिरं पुप्फं–वण्णवन्तं अगन्धकं ।
एवं सुभासिता वाचा–अफला होति अकुब्बतो ।।८।।
५१. जस्तो बास नआएको फूल राम्रो भएता पनि निष्फल हुन्छ, त्यस्तै क्रियाहीन कुरा पनि निष्फल हुन्छ ।।८।।

५२. यथा‘पि रुचिरं पुप्फं–वण्णवन्तं सुगन्धकं ।
एवं सुभासिता वाचा–सफला होति सकुब्बतो ।।९।।
५२. सुगन्ध भएको राम्रो फूलको कदर भए झैं क्रियायुक्त कुरा सफल हुन्छ ।।९।।

गाथा ५१ को अर्थ

“जस्तो सुन्दर तर बासना नभएको फूल व्यर्थ हुन्छ, त्यस्तै आचरणविहीन व्यक्तिको मीठो वचन पनि निष्फल हुन्छ।”

गाथा ५२ को अर्थ

“जस्तो सुन्दर र सुगन्धित फूल उपयोगी हुन्छ, त्यस्तै धर्म बोलेर त्यसलाई व्यवहारमा उतार्ने व्यक्तिको वचन फलदायी हुन्छ।”

व्याख्या
अगन्धकं अर्थात् सुगन्ध नभएको। फूलको वास्तविक सार यसको सुगन्ध हो। केवल रंग र रूपले मात्र फूल पूर्ण हुँदैन।
त्यसैगरी बुद्धको धर्म केवल बोल्ने कुरा होइन, त्यसलाई जीवनमा उतार्नु आवश्यक छ।
अकुब्बतो भनेको धर्म नआचरण गर्ने व्यक्ति। त्यस्तो व्यक्ति सुन्दर तर गन्धहीन फूल जस्तै हो।
सकुब्बतो भनेको धर्म आचरण गर्ने व्यक्ति। त्यस्तो व्यक्ति सुन्दर, रंगीन र सुगन्धित फूल समान हुन्छ।

बुद्धधर्म केवल विश्वासको धर्म होइन, अभ्यास र आचरणको धर्म हो। धर्मको वास्तविक “सुगन्ध” अभ्यासबाट मात्र प्रकट हुन्छ।

#AICreativity

5 days ago | [YT] | 4

Bhikshu Vimalo Official Channel (Vimalopadesh)

🍁 झिंगा र भमरा 🍁

तपाईं झिंगालाई यो सम्झाउन सक्नु हुन्न की,
फुल फोहर भन्दा सुन्दर हुन्छ।
तपाईं भमरालाई यो झुक्याउन सक्नुहुन्न की,
फोहर फुल भन्दा सुगन्धित हुन्छ।

झिंगालाई फोहरै सुन्दर लाग्छ भमरालाई फुल।
जस्ले जे जस्तो दृष्टि बोकेर आएको हुन्छ उसले यही देख्छ ।
तपाईं आँखालाई दोष नदिनु। आँखा आफैमा निर्दोष छ ।

🍁 साधु। भवतु सब्ब मंगलं 🍁

मिति २०८३ जेठ ७ बिहिबार सन्ध्याकालीन

1 week ago | [YT] | 22

Bhikshu Vimalo Official Channel (Vimalopadesh)

_(())_ धर्मरस _(())_

१. समयको मूल्य बुझ जान चिन,
किन की यो जीवन धेरै छोटो छ।

२. कर्मको मूल्य बुझ जान चिन,
आजको कर्मले भविष्य निर्धारण गर्छ।

३. मनलाई शुद्ध विशुद्ध बनाऊ,
रिस, राग, लोभ द्वेष मोह घटाऊ।

४. सद्धर्म अभ्यास गर,
धारणा पालना र जीवनमा उतार।

५. दुर्लभ मानव जीवनलाई सार्थक बनाऊ,
परहित कल्याण, करुणा र प्रज्ञामा जीवन लगाऊ।

मिति: २०८३ जेठ ५ मंगलबार
समय: प्रभातकालीन ६:०० बजे
स्थान: श्री सिद्धिमंगल बुद्ध बिहार सिद्धिपुर ललितपुर

1 week ago | [YT] | 17

Bhikshu Vimalo Official Channel (Vimalopadesh)

_(())_ कर्म फल _(())

एउटा बिउबाट सयौं हजारौं फल मिल्छ।
त्यस्तै,
तिमी जे अरूलाई दिन्छौ
त्यसको सय गुणा-हजार गुणा फिर्ता पाउछौ ।
सुख दियौ भने तिमीले सय-हजार गुणा सुख पाउछौ।
दुःख दिन्छौ भने पनि
सय-हजार गुणा दुःख नै पाउछौ ।
कारण,
जस्तो बिउ उस्तै फल।
अब भन तिमी के चाहान्छौ ?

मिति: २०८३ जेठ ५ मंगलबार
समय: दिवाकालीन २:०० बजे
स्थान: त्रिबोधि विपस्सना ध्यान केन्द्र फर्पिङ डोल्लु काठमाडौं

1 week ago | [YT] | 14

Bhikshu Vimalo Official Channel (Vimalopadesh)

_(())_ धर्मरस _(())_

१. जीवन र जगतको सत्यलाई बुझ,
किन कि सबै कुरा अनित्य छ।

२. वाणीलाई मधुर र सभाषित बनाऊ,
कटु शब्दले हृदय दुखाउँछ।

३. लोभ द्वेष मोह त्याग्न सिक,
तृष्णाले कहिल्यै शान्ति दिँदैन।

४. सहनशीलता, धैर्य र क्षमा धारण गर,
यही गुणले हृदयलाई विशाल बनाउँछ।

५. करुणा, मैत्री र सेवाभाव फैलाऊ,
यही नै सच्चा धर्मको सुगन्ध हो।

६. समय अमूल्य छ, व्यर्थ नफाल,
बगेको खोला फर्केर आउँदैन।

७. आत्मदीप बनी लक्ष्य तय गर,
अन्धकारमा आफैँ प्रकाश छर्नू।

८. पुण्य कर्म र धर्म कमाउँदै जाऊ,
मृत्युपछिको बाटो खर्च यही हो।

मिति: २०८३ जेठ ५ गते मंगलबार
समय: ४:०० बजे सन्ध्याकालीन
स्थान: त्रिबोधि विपस्सना ध्यान केन्द्र

1 week ago | [YT] | 20

Bhikshu Vimalo Official Channel (Vimalopadesh)

🍁 जीवन र जगतका ५ सत्य 🍁

ऐना दर्पण कहिले झुठो बोल्दैन,
प्रायः मान्छेहरू नै झुठा हुन्छन् ।

सुख र शान्ति बाहिर होइन,
वास्तविक सुख र शान्ति आफु भित्रै पाइन्छ ।

समय, अवसर र मौका सबैलाई मिल्छ,
तर कदर थोरैले मात्र गर्छन् ।

नाता रगतले मात्र होइन,
वास्तविक नाता त विश्वासले बाँधिन्छ ।

सफलता भाग्यले जुर्ने हैन,
आफ्नै कर्मले मिल्दछ। 🌿

साधु। भवतु सब्ब मंगलं

1 week ago | [YT] | 20

Bhikshu Vimalo Official Channel (Vimalopadesh)

(()) बाटो खर्च (())

१) घमण्ड के का लागि ?
एक दिन अवश्य मर्नुपर्छ।
२) लोभ लालच किन गर्नु ?
खाली आए खाली नै जानुपर्छ।
३) कहि केहिमा कसैमा आसक्ति न पाल्नु ?
एक्लै आए एक्लै नै जानुपर्छ।
४) म संग बाटो खर्च कति छ ?
पुण्य रूपी सम्पत्ति कमाउनु।

( अनित्य दुःख अनात्मा र असुभ संसार )

2 weeks ago | [YT] | 11

Bhikshu Vimalo Official Channel (Vimalopadesh)

चार स्मरणीय गुणधर्म

१) एक दिन अवश्य मर्नुपर्छ।
२) खाली आए खाली नै जानुपर्छ।
३) एक्लै आए एक्लै नै जानुपर्छ।
४) म संग बाटो खर्च कति छ ?

( अनित्य दुःख अनात्मा र असुभ संसार )

2 weeks ago | [YT] | 28

Bhikshu Vimalo Official Channel (Vimalopadesh)

🍁 सतिपट्ठान विपस्सना ध्यान 🍁

के हो ? किन हो ?
कहाँ हो ? कहिले हो ? कुन हो ?
को हो ? कसरी हो ? कहिले हो ?
कहाँ हो ? कसको हो ? कति हो ?
कस्तो हो ? कता हो ? के हो ?
यो जीवन र जगतका,
सम्पूर्ण प्रश्नहरूको एउटै उत्तर ध्यान हो ।
यदि हजुरलाई साच्चै उत्तर चाहिएकै हो भने ?
उत्तर - सतिपट्ठान विपस्सना ध्यान। सतिपट्ठान विपस्सना ध्यान।

जुन प्रश्नको उत्तर तिमी अरू बाट पाउँदैनौ ।
त्यो प्रश्न तिमी आफैलाई सोध्नु।
काये कायानुपस्सना भई, वेदनासु वेदनानुपस्सी भई
चित्ते चित्तानुपस्सी भई, धम्मे धम्मानुपस्सी भई
यो जीवन र जगतका,
सम्पूर्ण प्रश्नहरूको एउटै उत्तर ध्यान हो ।
यदि हजुरलाई साच्चै उत्तर चाहिएकै हो भने ?
उत्तर - सतिपट्ठान विपस्सना ध्यान। सतिपट्ठान विपस्सना ध्यान।

साधु। भवतु सब्ब मंगलं।

मिति २०८३ बैशाख २९ गते मंगलबार
समय: साँझ ८:०० बजे सन्ध्याकालीन भाव
स्थान: श्री सिद्धिमंगल बुद्ध बिहार सिद्धिपुर ललितपुर

2 weeks ago | [YT] | 8